Τεχνολογικό Λεξικό

Απλές εξηγήσεις για όρους που συναντάμε στην τεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη, το hardware και το software.

Δημοφιλείς όροι

Τεχνητή ΝοημοσύνηAIΤεχνητή νοημοσύνηΗ τεχνητή νοημοσύνη είναι ο κλάδος της πληροφορικής όπου τα προγράμματα κάνουν δουλειές που συνήθως απαιτούν ανθρώπινη κρίση, όπως να καταλαβαίνουν κείμενο, να αναγνωρίζουν εικόνες ή να προτείνουν αποφάσεις.Τεχνητή ΝοημοσύνηFine-TuningΕξειδικευμένη προσαρμογή μοντέλουΤο fine-tuning είναι η συνέχιση της εκπαίδευσης ενός έτοιμου μοντέλου με μικρότερο, εξειδικευμένο σύνολο δεδομένων, ώστε να ταιριάξει σε μια συγκεκριμένη δουλειά ή ύφος.Τεχνητή ΝοημοσύνηMachine LearningΜηχανική μάθησηΗ μηχανική μάθηση είναι ο τρόπος με τον οποίο ένα πρόγραμμα μαθαίνει μοτίβα από παραδείγματα, αντί να του γράψουμε εμείς τους κανόνες έναν έναν.SoftwareGitHubΤο GitHub είναι μια υπηρεσία στο διαδίκτυο που φιλοξενεί repositories του Git και προσφέρει εργαλεία συνεργασίας, όπως σχολιασμό αλλαγών και παρακολούθηση προβλημάτων.Τεχνητή ΝοημοσύνηInferenceΕξαγωγή συμπερασμάτωνΤο inference είναι η χρήση ενός ήδη εκπαιδευμένου μοντέλου AI: του δίνεις μια είσοδο, όπως μια ερώτηση ή μια εικόνα, και σου δίνει μια απάντηση.Τεχνητή ΝοημοσύνηRAGΔημιουργία με ανάκτηση πληροφοριώνΤο RAG είναι μια τεχνική όπου ένα γλωσσικό μοντέλο, πριν απαντήσει, ψάχνει και διαβάζει σχετικά έγγραφα, ώστε η απάντησή του να στηρίζεται σε συγκεκριμένες πηγές.

Πρόσφατα ενημερωμένοι

ΔίκτυαHttp requestΈνα HTTP request είναι ένα μήνυμα που στέλνει ένας υπολογιστής PC σε έναν αλλον υπολογιστή διακομιστή (server), ζητώντας του να εκτελέσει μια συγκεκριμένη ενέργεια ή να επιστρέψει κάποιο ψηφιακό πόρο, όπως μια ιστοσελίδα ή δεδομένα.ΠρογραμματισμόςRate limiter middlewareΕνδιάμεσο λογισμικό περιορισμού αιτημάτωνΤο rate limiter middleware είναι ένα ενδιάμεσο στρώμα στον server που μετράει πόσα αιτήματα στέλνει κάθε χρήστης ή IP σε ορισμένο χρόνο και μπλοκάρει όσα ξεπερνούν το όριο.ΠρογραμματισμόςHTMLΗ HTML (HyperText Markup Language) είναι η γλώσσα που περιγράφει τη δομή μιας ιστοσελίδας: τίτλους, παραγράφους, εικόνες, συνδέσμους και φόρμες. Ο browser τη διαβάζει και σχεδιάζει τη σελίδα.ΠρογραμματισμόςCSSΗ CSS (Cascading Style Sheets) είναι η γλώσσα που ορίζει την εμφάνιση μιας ιστοσελίδας: χρώματα, γραμματοσειρές, αποστάσεις και διάταξη. Η HTML λέει τι υπάρχει στη σελίδα, η CSS πώς φαίνεται.ΠρογραμματισμόςC++Η C++ είναι μια γλώσσα προγραμματισμού γενικής χρήσης, γρήγορη και κοντά στο υλικό. Χρησιμοποιείται εκεί όπου μετράει η απόδοση: παιχνίδια, browsers, λειτουργικά συστήματα, ενσωματωμένα συστήματα.HardwareNPUΜονάδα επεξεργασίας νευρωνικών δικτύωνΗ NPU είναι ένας ειδικός επεξεργαστής μέσα σε ένα τσιπ, φτιαγμένος για τους υπολογισμούς των νευρωνικών δικτύων. Τρέχει δουλειές AI, όπως αναγνώριση φωνής ή εικόνας, γρήγορα και με πολύ λίγη ενέργεια.

A

Τεχνητή ΝοημοσύνηAgentic AIΠράκτορες τεχνητής νοημοσύνηςΤο agentic AI είναι η τεχνητή νοημοσύνη που δεν περιορίζεται να απαντά σε ερωτήσεις: παίρνει έναν στόχο, σχεδιάζει βήματα, χρησιμοποιεί εργαλεία και προσπαθεί να τον φέρει εις πέρας μόνη της.Τεχνητή ΝοημοσύνηAIΤεχνητή νοημοσύνηΗ τεχνητή νοημοσύνη είναι ο κλάδος της πληροφορικής όπου τα προγράμματα κάνουν δουλειές που συνήθως απαιτούν ανθρώπινη κρίση, όπως να καταλαβαίνουν κείμενο, να αναγνωρίζουν εικόνες ή να προτείνουν αποφάσεις.ΠρογραμματισμόςAPIΔιεπαφή προγραμματισμού εφαρμογώνΤο API είναι ένας τρόπος με τον οποίο δύο εφαρμογές μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους και να ανταλλάσσουν δεδομένα και εντολές.

C

ΠρογραμματισμόςC++Η C++ είναι μια γλώσσα προγραμματισμού γενικής χρήσης, γρήγορη και κοντά στο υλικό. Χρησιμοποιείται εκεί όπου μετράει η απόδοση: παιχνίδια, browsers, λειτουργικά συστήματα, ενσωματωμένα συστήματα.CloudCloud ComputingΥπολογιστική νέφουςΤο cloud computing είναι η χρήση υπολογιστικών πόρων, όπως servers, αποθηκευτικός χώρος ή προγράμματα, μέσω διαδικτύου, ενοικιάζοντάς τους από έναν πάροχο αντί να τους έχεις δικούς σου.Τεχνητή ΝοημοσύνηContext WindowΠαράθυρο συμφραζομένωνΤο context window είναι το μέγιστο κείμενο, μετρημένο σε tokens, που ένα γλωσσικό μοντέλο μπορεί να «έχει μπροστά του» μαζί, δηλαδή η ερώτησή σου, τα έγγραφα που του δίνεις και η απάντησή του.HardwareCPUΕπεξεργαστήςΗ CPU είναι ο κεντρικός επεξεργαστής του υπολογιστή: το κομμάτι που εκτελεί τις εντολές των προγραμμάτων και συντονίζει τα υπόλοιπα εξαρτήματα.ΠρογραμματισμόςCSSΗ CSS (Cascading Style Sheets) είναι η γλώσσα που ορίζει την εμφάνιση μιας ιστοσελίδας: χρώματα, γραμματοσειρές, αποστάσεις και διάταξη. Η HTML λέει τι υπάρχει στη σελίδα, η CSS πώς φαίνεται.

D

DatacentersDatacenterΚέντρο δεδομένωνΤο datacenter είναι ένα κτίριο ή χώρος γεμάτος servers και δικτυακό εξοπλισμό, με ρεύμα, ψύξη και ασφάλεια, όπου τρέχουν υπηρεσίες του διαδικτύου.ΔίκτυαDNSΣύστημα ονομάτων περιοχώνΤο DNS είναι το «τηλεφωνικό ευρετήριο» του διαδικτύου: μετατρέπει ένα όνομα που θυμάσαι, όπως codecraft.gr, στη διεύθυνση IP που χρειάζονται οι υπολογιστές για να βρουν τον server.SoftwareDockerΤο Docker είναι ένα εργαλείο που πακετάρει μια εφαρμογή μαζί με όσα χρειάζεται για να τρέξει, ώστε να δουλεύει με τον ίδιο τρόπο σε οποιονδήποτε υπολογιστή ή server.

F

Τεχνητή ΝοημοσύνηFine-TuningΕξειδικευμένη προσαρμογή μοντέλουΤο fine-tuning είναι η συνέχιση της εκπαίδευσης ενός έτοιμου μοντέλου με μικρότερο, εξειδικευμένο σύνολο δεδομένων, ώστε να ταιριάξει σε μια συγκεκριμένη δουλειά ή ύφος.

G

ΠρογραμματισμόςGitΣύστημα ελέγχου εκδόσεωνΤο Git είναι ένα σύστημα που κρατά το ιστορικό των αλλαγών σε ένα project, ώστε πολλοί άνθρωποι να δουλεύουν μαζί και να μπορούν να γυρίσουν σε παλιότερη κατάσταση.SoftwareGitHubΤο GitHub είναι μια υπηρεσία στο διαδίκτυο που φιλοξενεί repositories του Git και προσφέρει εργαλεία συνεργασίας, όπως σχολιασμό αλλαγών και παρακολούθηση προβλημάτων.HardwareGPUΚάρτα γραφικώνΗ GPU είναι το εξάρτημα του υπολογιστή που επεξεργάζεται μεγάλο αριθμό υπολογισμών παράλληλα, κάτι που την κάνει χρήσιμη τόσο στα γραφικά όσο και σε εφαρμογές AI.

H

ΠρογραμματισμόςHTMLΗ HTML (HyperText Markup Language) είναι η γλώσσα που περιγράφει τη δομή μιας ιστοσελίδας: τίτλους, παραγράφους, εικόνες, συνδέσμους και φόρμες. Ο browser τη διαβάζει και σχεδιάζει τη σελίδα.ΔίκτυαHTTPΠρωτόκολλο μεταφοράς υπερκειμένουΤο HTTP είναι το πρωτόκολλο, δηλαδή ο κοινός «τρόπος συνεννόησης», με τον οποίο ο browser ζητά σελίδες και δεδομένα από έναν server και ο server απαντά.ΔίκτυαHttp requestΈνα HTTP request είναι ένα μήνυμα που στέλνει ένας υπολογιστής PC σε έναν αλλον υπολογιστή διακομιστή (server), ζητώντας του να εκτελέσει μια συγκεκριμένη ενέργεια ή να επιστρέψει κάποιο ψηφιακό πόρο, όπως μια ιστοσελίδα ή δεδομένα.

I

Τεχνητή ΝοημοσύνηInferenceΕξαγωγή συμπερασμάτωνΤο inference είναι η χρήση ενός ήδη εκπαιδευμένου μοντέλου AI: του δίνεις μια είσοδο, όπως μια ερώτηση ή μια εικόνα, και σου δίνει μια απάντηση.

J

ΠρογραμματισμόςJavaScriptΗ JavaScript είναι η γλώσσα προγραμματισμού του web: τρέχει μέσα στον browser και κάνει τις ιστοσελίδες διαδραστικές. Χρησιμοποιείται και σε servers.ΠρογραμματισμόςJSONΤο JSON είναι μια απλή μορφή για να γράφονται δεδομένα ως κείμενο, με ονόματα και τιμές, ώστε να τα διαβάζουν εύκολα και οι άνθρωποι και τα προγράμματα.

K

CloudKubernetesΤο Kubernetes είναι ένα σύστημα ανοιχτού κώδικα που αναλαμβάνει να τρέχει, να μεγαλώνει και να επαναφέρει εφαρμογές σε containers πάνω σε πολλούς servers.

L

Τεχνητή ΝοημοσύνηLarge Language ModelΜεγάλο γλωσσικό μοντέλοΈνα LLM είναι ένα μοντέλο AI που εκπαιδεύτηκε σε τεράστιες ποσότητες κειμένου και μπορεί να διαβάζει και να γράφει κείμενο σε φυσική γλώσσα.SoftwareLinuxΤο Linux είναι ένας πυρήνας λειτουργικού συστήματος ανοιχτού κώδικα. Γύρω του χτίζονται πολλές διανομές που τρέχουν σε servers, κινητά, ενσωματωμένες συσκευές και προσωπικούς υπολογιστές.

M

Τεχνητή ΝοημοσύνηMachine LearningΜηχανική μάθησηΗ μηχανική μάθηση είναι ο τρόπος με τον οποίο ένα πρόγραμμα μαθαίνει μοτίβα από παραδείγματα, αντί να του γράψουμε εμείς τους κανόνες έναν έναν.MicrocontrollersMicrocontrollerΜικροελεγκτήςΟ μικροελεγκτής είναι ένα μικρό, φτηνό τσιπ που περιέχει έναν επεξεργαστή, μνήμη και θύρες σύνδεσης, και χρησιμοποιείται για να ελέγχει μία συγκεκριμένη δουλειά μέσα σε μια συσκευή.

N

Τεχνητή ΝοημοσύνηNeural NetworkΝευρωνικό δίκτυοΈνα νευρωνικό δίκτυο είναι ένα μοντέλο AI φτιαγμένο από πολλά μικρά κομμάτια που περνούν αριθμούς το ένα στο άλλο, και ρυθμίζονται ώστε να μαθαίνουν μοτίβα από δεδομένα.HardwareNPUΜονάδα επεξεργασίας νευρωνικών δικτύωνΗ NPU είναι ένας ειδικός επεξεργαστής μέσα σε ένα τσιπ, φτιαγμένος για τους υπολογισμούς των νευρωνικών δικτύων. Τρέχει δουλειές AI, όπως αναγνώριση φωνής ή εικόνας, γρήγορα και με πολύ λίγη ενέργεια.

P

ΠρογραμματισμόςPythonΗ Python είναι μια γλώσσα προγραμματισμού γενικής χρήσης, γνωστή για τη σαφή, εύκολη στην ανάγνωση σύνταξή της. Χρησιμοποιείται πολύ σε αυτοματισμούς, ανάλυση δεδομένων και AI.

R

Τεχνητή ΝοημοσύνηRAGΔημιουργία με ανάκτηση πληροφοριώνΤο RAG είναι μια τεχνική όπου ένα γλωσσικό μοντέλο, πριν απαντήσει, ψάχνει και διαβάζει σχετικά έγγραφα, ώστε η απάντησή του να στηρίζεται σε συγκεκριμένες πηγές.HardwareRAMΜνήμη τυχαίας προσπέλασηςΗ RAM είναι η γρήγορη, προσωρινή μνήμη του υπολογιστή, όπου βρίσκονται τα προγράμματα και τα δεδομένα που χρησιμοποιεί εκείνη τη στιγμή. Όταν σβήσεις τον υπολογιστή, αδειάζει.ΠρογραμματισμόςRate limiter middlewareΕνδιάμεσο λογισμικό περιορισμού αιτημάτωνΤο rate limiter middleware είναι ένα ενδιάμεσο στρώμα στον server που μετράει πόσα αιτήματα στέλνει κάθε χρήστης ή IP σε ορισμένο χρόνο και μπλοκάρει όσα ξεπερνούν το όριο.

S

HardwareSSDΔίσκος στερεάς κατάστασηςΟ SSD είναι ένας τύπος αποθηκευτικού χώρου που κρατά τα αρχεία σε μνήμη flash, χωρίς κινούμενα μέρη. Είναι συνήθως πολύ πιο γρήγορος από τον παραδοσιακό σκληρό δίσκο.

T

Τεχνητή ΝοημοσύνηTokenΤο token είναι το μικρό κομμάτι κειμένου, μια λέξη ή μέρος λέξης, στο οποίο σπάει ένα γλωσσικό μοντέλο το κείμενο πριν το επεξεργαστεί.Τεχνητή ΝοημοσύνηTrainingΕκπαίδευση μοντέλουΗ εκπαίδευση είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα μοντέλο AI βλέπει πολλά δεδομένα και ρυθμίζει τις εσωτερικές του τιμές, ώστε να κάνει όλο και καλύτερες προβλέψεις.Τεχνητή ΝοημοσύνηTransformerΤο Transformer είναι ένας τύπος νευρωνικού δικτύου που βλέπει όλο το κείμενο μαζί και υπολογίζει ποιες λέξεις σχετίζονται μεταξύ τους. Είναι η βάση των περισσότερων σύγχρονων γλωσσικών μοντέλων.

V

CybersecurityVPNΕικονικό ιδιωτικό δίκτυοΤο VPN δημιουργεί μια κρυπτογραφημένη σύνδεση ανάμεσα στη συσκευή σου και έναν άλλο server, από τον οποίο περνά η κίνησή σου στο διαδίκτυο, σαν να βρισκόσουν στο δίκτυο εκείνου του server.